Natural Herb Strength Natural Herb Strength

สมุนไพรและส่วนผสมที่ใช้

สมุนไพรและส่วนผสมสำหรับประคบอุ่น

สมุนไพรที่ใช้ประคบหัวเข่าในครัวไทยมีไม่กี่ชนิด และหาได้ตามตลาดสดทั่วไป หน้านี้รวบรวมชนิดที่พบบ่อย พร้อมบอกว่าชนิดไหนให้กลิ่น ชนิดไหนให้ความร้อน และชนิดไหนช่วยให้ลูกประคบจับตัวกัน

88 ถ.พัทยาสาย 2 ต.หนองปรือ อ.บางละมุง จ.ชลบุรี 20150 · +66 38 425 678

มือห่อลูกประคบสมุนไพรอุ่น ๆ รอบหัวเข่าที่งอ ในผ้าฝ้ายขาว มีไอน้ำลอยขึ้นเบา ๆ แสง daylight จากหน้าต่างด้านซ้าย

ผ้าขาวบางห่อส่วนผสม ก่อนนึ่งให้ร้อน

สมุนไพรหลัก

ไพล หัวใจของลูกประคบ

ไพลเป็นสมุนไพรที่ให้กลิ่นเฉพาะตัวและเป็นที่จดจำ ใช้ทั้งหัวสดและหัวแห้ง หัวสดจะให้กลิ่นแรงกว่าและควรล้างให้สะอาดก่อนใช้

หัวสด

ล้างให้สะอาดก่อนใช้ทุกครั้ง กลิ่นแรงกว่า และให้ความชื้นกับลูกประคบมากกว่า เหมาะกับวันที่ต้องการกลิ่นชัด ๆ ในห้อง

หัวแห้ง

เก็บได้นานกว่า กลิ่นเบาลง หั่นเป็นแว่นบางก่อนห่อ ช่วยให้ความร้อนซึมทั่วถึงและลูกประคบจับตัวได้สม่ำเสมอ

ลูกประคบสมุนไพรที่พับไว้บนผ้าขาว วางราบ เห็นตะไคร้ ขมิ้น และใบมะกรูดที่รอยพับ แสง daylight ราบเรียบ

ขมิ้นชัน สีและกลิ่นที่คุ้นเคย

ขมิ้นชันให้สีเหลืองอ่อนและกลิ่นอุ่น ใช้ผสมในลูกประคบเพื่อเพิ่มความหอม เวลาหั่นควรหั่นบางเพื่อให้ความร้อนซึมได้ทั่วถึง

ตะไคร้และใบมะกรูด กลิ่นที่ทำให้ผ่อนคลาย

ตะไคร้ทุบพอแตก และใบมะกรูดฉีกเป็นชิ้น กลิ่นของทั้งสองอย่างเป็นกลิ่นที่คนไทยหลายคนเชื่อมโยงกับความสบาย

สัดส่วนพื้นฐานที่ปรับได้ตามบ้าน

สูตรพื้นฐานใช้ไพลเป็นหลัก ตามด้วยขมิ้นชัน ตะไคร้ และใบมะกรูดในปริมาณที่น้อยกว่า ปรับเพิ่มลดตามกลิ่นที่ชอบได้ ไม่มีสัดส่วนตายตัว

ไพลนำ · ขมิ้นชันรอง · ตะไคร้และใบมะกรูดแต่น้อย

วิธีเตรียมห่อลูกประคบ

ห่อส่วนผสมด้วยผ้าขาวบาง มัดให้แน่นพอประมาณ แล้วนึ่งประมาณ 15 ถึง 20 นาทีก่อนใช้ ทดสอบอุณหภูมิทุกครั้งก่อนวางบนผิว

ห่อด้วยผ้าขาวบาง

ผ้าขาวบางช่วยให้ไอน้ำผ่านได้ แต่ยังกักส่วนผสมไว้ไม่ให้หลุดออกมา ใช้ผ้าสองชั้นถ้าส่วนผสมหั่นไว้ละเอียด

มัดให้แน่นพอประมาณ

มัดแน่นเกินไปไอน้ำจะไม่ผ่าน มัดหลวมเกินไปส่วนผสมจะกระจาย เป้าหมายคือรูปทรงที่ยังนวดกับผิวได้โดยไม่ร้อนเกิน

นึ่ง 15 ถึง 20 นาที

นึ่งให้ร้อนทั่วก้อนก่อนใช้ ถ้านึ่งนานกว่านี้ผ้าอาจเปียกโชกและลูกประคบเย็นเร็วขึ้น

ทดสอบอุณหภูมิทุกครั้ง

แตะที่หลังมือก่อนวางบนผิว ถ้าร้อนเกินให้พักไว้สักครู่ อย่ารีบใช้เพราะร้อนใหม่ ๆ

เกลือ ช่วยให้ความร้อนอยู่ได้นาน

เกลือหยาบช่วยให้ลูกประคบอุ่นได้นานขึ้น และช่วยปรับความชื้นในผ้าห่อ ควรใช้เกลือหยาบไม่ใช่เกลือป่นละเอียด

การเก็บและอายุการใช้งาน

เก็บลูกประคบในตู้เย็นได้ประมาณ 2 ถึง 3 วัน ถ้าใช้ต่อควรนึ่งใหม่ทุกครั้ง ถ้ามีกลิ่นเปรี้ยวหรือขึ้นราให้ทิ้งทันที

ถาดไม้ไผ่ใส่สมุนไพรแห้ง หัวขมิ้น ขิง ตะไคร้ วางบนผ้าขาว ถ่ายจากด้านบน แสง daylight ราบเรียบ

ข้อควรระวังเรื่องผิวแพ้ง่าย

น้ำมันจากไพลและขมิ้นชันอาจทำให้บางคนรู้สึกคัน ควรทดสอบกับผิวบริเวณเล็ก ๆ ก่อนใช้จริงครั้งแรก ถ้ามีผื่นหรือแสบให้ล้างด้วยน้ำสะอาดและหยุดใช้ชั่วคราว

สมุนไพรอื่นที่บ้านไทยนิยมใช้

บางบ้านเพิ่มใบเตยหรือเปลือกมะนาวลงไปเพื่อกลิ่น แต่ไม่จำเป็นต่อสูตรพื้นฐาน ถ้าไม่ชอบกลิ่นไพลแรง ๆ ใบเตยช่วยให้ลูกประคบมีกลิ่นนุ่มขึ้น

คำถามที่พบบ่อยเรื่องสมุนไพรประคบ

ต้องใช้ไพลสดหรือไพลแห้งดีกว่ากัน

ใช้ได้ทั้งสองแบบ หัวสดให้กลิ่นแรงกว่าและเหมาะกับวันที่ต้องการกลิ่นชัด หัวแห้งเก็บได้นานกว่าและหั่นง่ายกว่า ถ้าเริ่มทำครั้งแรก แนะนำให้ลองหัวแห้งก่อนเพราะควบคุมปริมาณได้ง่ายกว่า

ไม่มีไพล ใช้อย่างอื่นแทนได้ไหม

สูตรพื้นบ้านส่วนใหญ่ยึดไพลเป็นหลัก ถ้าหาไม่ได้จริง ๆ หลายบ้านใช้ขมิ้นชันเพิ่มและเติมตะไคร้ให้กลิ่นนำแทน แต่กลิ่นจะต่างจากสูตรเดิมพอสมควร ลองทำครั้งละเล็ก ๆ ก่อนเพื่อดูว่าชอบหรือไม่

ใช้เกลือป่นแทนเกลือหยาบได้ไหม

ใช้ได้แต่ผลต่างกันชัด เกลือหยาบเก็บความร้อนได้นานกว่าและไม่ละลายติดผ้าง่าย ส่วนเกลือป่นจะดูดความชื้นเร็วและทำให้ผ้าห่อเปียกไว ถ้ามีทางเลือกให้ใช้เกลือหยาบ

นึ่งซ้ำได้กี่ครั้งก่อนทิ้ง

เก็บในตู้เย็นได้ประมาณ 2 ถึง 3 วัน และนึ่งใหม่ทุกครั้งก่อนใช้ หลังวันเหล่านั้นให้ทิ้งและทำชุดใหม่ สังเกตกลิ่นและผิวผ้า ถ้ามีกลิ่นเปรี้ยวหรือขึ้นราให้ทิ้งทันทีไม่ต้องนึ่งซ้ำ

กลิ่นฉุนเกินไป ปรับได้อย่างไร

ลดปริมาณไพลลงและเพิ่มใบเตยหรือใบมะกรูดแทน ใบเตยให้กลิ่นนุ่มและกลมกล่อมกว่า ถ้ายังฉุนอยู่ให้ลดสัดส่วนไพลอีกครั้งในชุดถัดไป การปรับทีละน้อยทำให้ได้กลิ่นที่ชอบโดยไม่ต้องเริ่มใหม่ทั้งชุด

ถ้ายังมีคำถามเพิ่มเติมเกี่ยวกับสมุนไพรประคบ ทีมงานตอบทางโทรศัพท์และอีเมลในเวลาทำการ จันทร์ถึงศุกร์ 09:00 ถึง 18:00 และเสาร์ 10:00 ถึง 15:00

ทำความรู้จักสมุนไพรให้ครบ แล้วเริ่มลงมือที่บ้าน

หน้านี้รวบรวมชนิดที่พบบ่อยในครัวไทย ขั้นตอนถัดไปคือดูวิธีประคบให้ถูกจังหวะ และจัดลำดับการอุ่นเข่าให้เข้ากับวันปกติของคุณ ถ้าต้องการคุยรายละเอียดก่อน ทีมงานพร้อมตอบคำถาม

88 ถ.พัทยาสาย 2 ต.หนองปรือ อ.บางละมุง จ.ชลบุรี 20150 · +66 38 425 678 · [email protected]